Rinoplastikanın məqsədi burunun xarici görünüşünü dəyişməklə yanaşı, mümkün olduqda burun tənəffüsünü qorumaq və ya yaxşılaşdırmaqdır. Əməliyyatdan sonrakı ilk günlərdə şişkinlik, qabıqlanma, burun daxilindəki tampon və ya splintlər səbəbindən tutulma tez-tez rast gəlinir. Lakin nəfəsalma çətinliyi uzun müddət davam edirsə, artırsa və ya əməliyyatdan əvvəlkindən daha pisdirsə, bunun səbəbini araşdırmaq lazımdır.

Əməliyyatdan sonra normal tutulma

İlk günlərdə selikli qişanın şişməsi, ifrazat və qabıqlanma burundan hava keçməsini azalda bilər. Bu vəziyyət çox vaxt tədricən yaxşılaşır. Sağalma sürəti əməliyyatın həcminə, burun daxilində aparılan müdaxilələrə və fərdi xüsusiyyətlərə görə dəyişir. Cərrahın təyin etdiyi təmizləmə və qulluq qaydalarına əməl edin; buruna pambıq çubuq və ya başqa əşya daxil etməyin, güclə təmizləməyin.

Burun tutulması getdikcə azalmaq əvəzinə artırsa, yalnız bir tərəfdə kəskin tıxanıqlıq yaranırsa və ya gözlənilən sağalma dövründən sonra da davam edirsə, müayinə olunmaq vacibdir.

Rinoplastikadan sonra nəfəsalma probleminin əsas səbəbləri

1. Selikli qişanın şişməsi və qabıqlanma

Erkən dövrdə ən çox rast gəlinən səbəblərdəndir. Burun daxilindəki toxumaların sağalması ilə yaxşılaşa bilər. Duzlu məhlul və digər vasitələr yalnız cərrahın göstərişinə uyğun istifadə edilməlidir.

2. Burun qapağının daralması və ya zəifləməsi

Burun qapağı hava axını üçün mühüm dar sahədir. Əməliyyatdan sonra bu sahənin daralması və ya yan divarın dəstəyinin zəifləməsi nəfəs alarkən burun qanadının içəri çökməsinə, fiziki fəaliyyət zamanı tıxanıqlığın artmasına səbəb ola bilər. Bu problem yalnız burunun xarici görünüşünə baxmaqla hər zaman müəyyən edilmir; funksional müayinə tələb oluna bilər.

3. Burun arakəsməsinin əyriliyi və ya qalıq deformasiya

Arakəsmədə qalıq əyrilik və ya sağalma prosesində yaranan struktur dəyişikliklər hava keçidini məhdudlaşdıra bilər. Səbəbin müəyyən edilməsi üçün burun daxilinin müayinəsi lazımdır.

4. Bitişmələr (sineşiyalar)

Burun daxilində qarşı-qarşıya olan səthlər arasında çapıq toxuması və bitişmə yarana bilər. Bu, bir və ya hər iki tərəfdə hava keçidini azalda bilər. Bitişmələr burun endoskopiyası zamanı aşkar edilə bilər.

5. Burun balıqqulaqlarının böyüməsi və selikli qişa problemləri

Allergik rinit, qeyri-allergik rinit və aşağı burun balıqqulaqlarının böyüməsi əməliyyatdan əvvəl də mövcud ola və ya sonradan şikayətləri davam etdirə bilər. Hər burun tutulması rinoplastika texnikası ilə bağlı olmur.

6. Burun dəliyinin və ya burun ucunun həddindən artıq daraldılması

Bəzi hallarda xarici burun forması dəyişərkən burun dəlikləri və ya burun ucunun dəstəkləyici strukturları hava axınına təsir edə bilər. Estetik və funksional planlaşdırma bir-birini tamamlamalıdır; görünüşdəki dəyişiklik tənəffüs funksiyasının hesabına əldə edilməməlidir.

7. Nadir struktur ağırlaşmalar

Arakəsmə perforasiyası, nəzərəçarpan çapıqlaşma və digər struktur problemlər daha az rast gəlinir, lakin təkrarlanan qanaxma, qabıqlanma, fitə bənzər səs və ya davamlı tıxanıqlıq olduqda nəzərdən keçirilməlidir. Bu əlamətlər başqa səbəblərdən də yarana bilər.

Diaqnoz necə qoyulur?

Qiymətləndirmə əməliyyatdan nə qədər vaxt keçdiyindən, şikayətin bir və ya hər iki tərəfdə olmasından, nəfəs alarkən burun qanadının hərəkətindən və əvvəlki burun problemlərindən asılıdır. Həkim adətən:

• əməliyyat tarixçəsini və şikayətlərin nə vaxt başladığını öyrənir;
• burunun xarici formasını və burun qanadlarının nəfəsalma zamanı davranışını qiymətləndirir;
• burun daxilinə baxış, lazım gəldikdə endoskopik müayinə aparır;
• allergiya və ya digər yanaşı səbəblərdən şübhələnərsə əlavə qiymətləndirmə planlaşdırır.

KT müayinəsi hər pasiyent üçün rutin tələb olunmur; yalnız klinik vəziyyətə uyğun göstəriş olduqda seçilir. Özünüzə diaqnoz qoymaq və yalnız şəkillərə əsasən səbəbi müəyyən etmək düzgün deyil.

Müalicə variantları

Müalicə nəfəsalma probleminin konkret səbəbinə və əməliyyatdan keçən müddətə görə seçilir.

Revizion rinoplastika qərarı tələsik verilməməlidir. Estetik şişkinliyin tam azalması aylarla davam edə bilər, amma ciddi funksional problem varsa, müayinəni gecikdirmək olmaz. Müalicənin vaxtı və növü fərdi qiymətləndirmə ilə müəyyən edilir.

Nəfəsalma probleminin riskini azaltmaq

• Əməliyyatdan əvvəl burun tənəffüsü, arakəsmə və burun qapağı funksiyası qiymətləndirilməlidir.
• Əməliyyatdan sonra cərrahın təyin etdiyi qulluq və kontrol müayinələrinə əməl edilməlidir.
• Buruna zərbədən, həkimin icazəsinə qədər ağır fiziki fəaliyyətdən və buruna təzyiqdən uzaq durulmalıdır.
• Siqaret və nikotin məhsullarından uzaq durmaq yara sağalmasına kömək edə bilər.
• Uzun sürən və ya artan tıxanıqlıq barədə həkimə vaxtında məlumat verilməlidir.

Tez-tez verilən suallar

Rinoplastikadan sonra burun tutulması nə qədər davam edir?

İlk günlər və həftələrdə tutulma şişkinlik və qabıqlanma ilə bağlı ola bilər. Müddət əməliyyatın həcminə və fərdi sağalmaya görə dəyişir. Şikayət pisləşirsə və ya uzun müddət qalırsa, müayinə olunmaq lazımdır.

Əməliyyatdan sonra bir burun dəliyindən hava az gəlirsə, bu normaldırmı?

Erkən dövrdə şişkinlik iki tərəfdə fərqli ola bilər. Lakin kəskin, davamlı və ya artan birtərəfli tutulma cərrah tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Nəfəsalma problemi üçün mütləq ikinci əməliyyat lazımdırmı?

Xeyr. Səbəb şişkinlik, qabıqlanma və ya allergiya olduqda cərrahi müdaxilə lazım olmaya bilər. Struktur problem təsdiqlənərsə, uyğun müalicə variantları müzakirə edilir.

Revizion əməliyyat nə vaxt edilir?

Bu, səbəbdən, şikayətlərin ağırlığından və toxumaların sağalmasından asılıdır. Yekun estetik nəticə üçün çox vaxt aylarla gözləmək lazım gəlir, amma ciddi nəfəsalma problemi daha erkən qiymətləndirilməlidir.

Mənbələr

1. American Society of Plastic Surgeons — Rhinoplasty
2. American Academy of Otolaryngology–Head and Neck Surgery — Clinical Practice Guidelines
3. NHS — Nose reshaping (rhinoplasty)

Tibbi məlumatlandırma: Bu məqalə ümumi məlumat üçündür və fərdi tibbi müayinəni, diaqnozu və ya müalicə planını əvəz etmir. Əməliyyatdan sonrakı şikayətləriniz varsa, sizi əməliyyat edən cərrahla və ya LOR həkimi ilə əlaqə saxlayın. Məqalənin müəllifi Tibb Üzrə Fəlsəfə Doktoru Dr Əlif Hüseynzadə MD